حيوان براى زراعت استفاده شود . شايد همين تعليم و شايد سوابق ديگر از دوران طبيعت پرستى سبب شد كه بعد از زردشت گاو كم كم در رديف مقدسات قرار گيرد ، در افسانهء خلقت ، اول مخلوق زمينى فرض شود و با گيومرد ( كيومرث ) به درجهء شهادت نائل گردد و مخصوصاً ادرار گاو ، مقدس و پاك كننده شناخته شود ، همان طورى كه كريستن سن مىگويد : « در كتاب « ونديداد » شرح مبسوطى راجع به آب و تأثير آن در تطهير مندرج است . فقط چيزى كه در تطهير مؤثرتر از آب محسوب مىشد بول گاو بود . » « 1 » ابوالعلاء معرّى ، شاعر معروف عرب در اشعار معروف منسوب به او كه اسلام و مسيحيت و يهوديت و زردشتىگرى را يك جا انتقاد مىكند ، چنين مىگويد : عجبت لكسرى و اشياعه * و غسل الوجوه به بول البقر وقول اليهود إله يحب * رسيس العظام و ريح القتر وقول النصارى إله يضام * و يظلم حياً و لاينتصر وقوم اتى من اقاصى البلاد * لرمى الجمار و لثم الحجر يكى ديگر از احكامى كه در اوستا ى ساسانى سخت روى آن تكيه شده است ممنوعيت دفن مردگان و آلوده كردن خاك است . در كتاب ونديداد كه قسمتى از اين اوستا ست ، بيش از هر موضوع ديگر دربارهء اين موضوع اصرار و تأكيد شده است . و چنان كه مىدانيم تا كمتر از نيم قرن پيش زردشتيان ايران و هندوستان مردگان خويش را دفن نمىكردند ، آنها را در بالاى برجى ( برج خاموشان ) مىگذاشتند كه طيور آنها را بخورند . از نيم قرن پيش به اين طرف در اثر ممانعت دولتهاى هند و ايران به لحاظ حفظالصحهء عمومى و در اثر بيدارى و روشنفكرشدن خود زردشتيان تدريجاً اين كار قدغن شد . شنيده‌ام هنوز در يزد آن برجهاى مخصوص كه مرده‌ها را بر روى آنها مىنهاده‌اند موجود است . آقاى دكتر معين در اين زمينه مىگويد : « در آيين مزدايى بسيارى از معتقدات دين بودايى هندى منعكس است . عامل اساسى در اينجا آتش است . آتش در محراب زبانه مىكشد و با

--> ( 1 ) . همان ، ص 167 .